Pamięci Leona Onyszkiewicza

profesora gimnazjum im Św. Stanisława Kostki w Kielcach



Urodził się 28.02.1903 r. we Lwowie jako syn Jana i Antoniny z domu Komarowska. Do szkół powszechnych uczęszczał we Lwowie i Przemyślu. W 1922 r. skończył państwowe Gimnazjum Realne w Łańcucie, gdzie uzyskał świadectwo dojrzałości. Na przełomie roku 1922/1923 był nauczycielem szkoły powszechnej w Stolinie (dawne woj. Poleskie) w państwowej szkole powszechnej. Od 1923 r. do 1927 r. odbywał studia na wydziale filozoficznym na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W latach 1924-25 był także uczniem zwyczajnym Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego w Krakowie. W latach szkolnych 1927/28 i 1928/29 jako nauczyciel kontraktowy pracował w państwowym Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w Żywcu, gdzie nauczał: przyrodoznawstwa, geografii, matematyki oraz śpiewu. Nakładem dyrekcji tegoż gimnazjum w 1929 r. została wydana Jego praca „Roślinność naczyniowa okolic Żywca ze szczególnym uwzglednieniem flory leśnej". We wspomnieniu o ks. Stanisławie Walterze – Kapłanie i Męczenniku , który był uczniem Gimnazjum w Żywcu autorstwa Wawrzyńca Ficonia czytamy: „Pierwszym jego opiekunem i autorytetem był profesor Leon Onyszkiewicz uczący go czterech przedmiotów. Choć był wymagającym dał się szybko polubić swoim uczniom. Okazało się, że profesor ma zamiłowanie do pieszych wędrówek górskich, w czasie wspólnych z uczniami wędrówek jeszcze bardziej zacieśniła się więź między nimi. Tak o nim pisał młody Walter: Do zawdzięczania mam jednak dużo, gdyż on był prawdziwym i powołanym prowadzić nas i uczyć jak szanować, kochać i uczyć się przyrody – geografii itd. A z wycieczek pozostawało zauroczenie pięknem przyrody i obcowanie z nią: Za niedługi czas poszliśmy z tej wieży, z której mogliśmy widzieć daleko i szeroko dzieło ręki Boga, ten cudny świat ubrany w przedziwną szatę."

Od 15.VIII.1929 - do 28.VI.1930 roku odbył służbę wojskową w Baonie Podchorążych Rezerwy nr 10a (Kompanii Szkolnej) w Nisku, gdzie uzyskał uprawnienia do tytułu podchorążego rezerwy piechoty. W okresie 01.01 - 30.06.1931 r. pracował jako nauczyciel: przyrody, fizykochemii, chemii oraz geografii w Gimnazjum Męskim Św. Stanisława Kostki w Kielcach. Od tego czasu do listopada 1932 r. przygotowywał się do egzaminu naukowego. W 1933 uzyskał dyplom nauczyciela szkół średnich oraz świadectwo potwierdzające kwalifikacje zawodowe do nauczania geografii, nauki o Polsce współczesnej, przyrodoznawstwa, fizyki z chemią i matematyki. Od 1933 do czasu wybuchu wojny roku pracował jako profesor gimnazjalny w Gimnazjum Męskim im. Św. Stanisława Kostki w Kielcach. Zgodnie z orzeczeniem komisji kwalifikacyjnej 3 pułku piechoty Legionów z 04.08.1933 r. ze stopnia sierżanta zostaje nominowany na podporucznika rezerwy ze starszeństwem od 1.I.1934 r. i powierzona się funkcję d-cy plutonu ckm. 26.12.1934 r. w Prokocimiu poślubił Kazimierę z d. Brania. W między czasie odbywał ćwiczenia wojskowe w 3 PP Legionów (26.VI do 5.VII.1933), w 4 Pułku Strzelców Podhalańskich (21.VI. do 16.VII.1935), a także w 2 pp Legionów (30.06 do 25.07.1937). Po ogłoszeniu cichej mobilizacji, do wojska został powołany 28.08.1939 r., gdzie w szeregach Kompanii Przeciwpancernej 4 PP Legionów wyruszył bronić Ojczyzny przed hitlerowskim najeźdźcą. Pozostawił żonę Kazimierę i córkę Irenę oraz mającą dopiero przyjść na świat Ewę. W nocy z 11 na 12 września 1939 roku udał się ze swoim plutonem do walki i od tej pory ślad po nim zaginął. W "Monitorze Polskim" nr 131 z 30.10.1947 r. w dziale ogłoszeń władz administracyjnych dotyczących uznania za zaginionego w sprawie zaopatrzenia inwalidzkiego w poz. 36 pojawia się ogłoszenie dotyczące Jego osoby. Cztery lata później prawomocnym postanowieniem Sądu Powiatowego w Kielcach z dnia 16.05.1951 r. zostaje uznany za zmarłego, a data jego śmierci zostaje wyznaczona na 9 maja 1946 r.

Taki życiorys był znany wśród najbliższych. Wspomnienia o Jego osobie przywoływały dokumenty, rodzinne zdjęcia oraz ufundowana w 1971 roku przez ZNP pamiątkowa tablica poświęcona nauczycielom zamordowanym w okresie wojny i okupacji w latach 1939-1945 umieszczona na ścianie budynku przy ul. Jana Pawła II. W kilku źródłach (m.in. autorstwa prof. Adama Massalskiego) można było natrafić na Jego nazwisko, które było powiązane z informacją o śmierci na polu walki . Nazwiska poległych profesorów Gimnazjum im. Św. Stanisława Kostki zostały umieszczone również na tablicy wmurowanej w ścianę kaplicy, podczas obchodów 25-lecia w 1948 r. Po przejęciu Gimnazjum przez władze komunistyczne prawdopodobnie podczas remontu tablica została rozbita i nie wróciła już na swoje miejsce. W nr 15 z 2005 r. biuletynu Oleandry opublikowany został wykaz oficerów i żołnierzy 4 pp legionów, więźniów obozów NKWD, zamordowanych w Rosji Sowieckiej w opracowaniu Jana T. Banaśkiewicza. Wśród ofiar znajdował się por. rez. Leon Onyszkiewicz ur. 1903 profesor gimnazjalny. Informacje dotyczące Jego osoby widnieją w Kalendarzu 2000 Mińsk jako więźniu dosłanym na śmierć do Mińska (więź. Amerykanka), a także w książce Świętokrzyskie w grobach Katynia pod poz. 1477 na Liście ofiar Katynia autorstwa ks. prof. Z.A.J. Peszkowskiego i dr. inż. S.Z. Zdrojewskiego . W książce tychże samych autorów Mińsk-Kuropaty, jako prof. gimnazjalny znajduje się na liście najznakomitszych.

Jaki był Jego prawdziwy los ?



Zdjęcia Zdjęcia 2 Dokumenty Dokumenty 2


„Jeśli zapomnę o nich, Ty, Boże na niebie, zapomnij o mnie"A. Mickiewicz, "Dziady cz.III


Copyright © 2008-2013